Veelgestelde vragen over het aardgasvrij maken van Petenbos

De gemeente gaat een plan maken voor een aardgasvrije buurt, een zogenaamd ‘buurtuitvoeringsplan’. Dat plan moet eind 2026 klaar zijn. We willen het plan maken samen met bewoners. De komende tijd zijn er verschillende activiteiten die we organiseren zodat bewoners mee kunnen doen en denken: van informatieavonden tot enquêtes en workshops.

Dat komt in het plan te staan dat we maken (zie vraag 1). Aardgasvrij worden vraagt om een oplossing die betaalbaar, betrouwbaar en duurzaam is. Het kost tijd voor het zover is. We kunnen in ieder geval uitsluiten dat de buurt voor 2030 aardgasvrij is. Wanneer er uiteindelijk voor Petenbos gekozen wordt voor een oplossing waarbij bewoners zelf op een eigen moment de woning aardgasvrij maken, bijvoorbeeld met een vorm van een warmtepomp, dan is naar verwachting 1 januari 2050 de einddatum van het aardgas. Een groot warmtenet ligt niet voor de hand (zie vraag 3). Als er wel sprake zou zijn van een warmtenet zou de einddatum eerder dan 2050 kunnen zijn.

De gemeente heeft in 2021 al een eerste onderzoek gedaan. Daaruit bleek dat voor Petenbos een ‘individuele oplossing’ het meest praktisch is en zich het beste terugverdient voor bewoners én voor de samenleving als geheel. Zo’n ‘individuele oplossing’ betekent waarschijnlijk een vorm van een warmtepomp (er zijn verschillende soorten). In het plan dat we maken (zie vraag 1) moet de uiteindelijke keuze gemaakt worden. We willen samen met bewoners komen tot dit plan. Om meer inzicht te krijgen in passende technieken sturen we een enquête uit over dit onderwerp, bewoners kunnen hier in workshops verder over doorpraten.

Dit is één van de zaken die we kunnen gaan onderzoeken. Voor appartementen heeft aardgasvrij worden inderdaad eigen uitdagingen. Woningen zijn vaak kleiner, staan dichter op elkaar en hebben gemiddeld gezien een lager energieverbruik en dus een lagere energierekening. Ook spelen er andere zaken een rol, zoals investeringen die veel VvE’s moeten doen in de vervanging van gezamenlijke cv-afvoerkanalen en gezamenlijke

besluitvorming via de VvE – of juist besluitvorming door de woningcorporatie. Het kan zijn dat voor dit soort woningen een andere voorkeursoplossing wordt gekozen dan voor de rest van de buurt. In het plan dat we maken hebben we hier aandacht voor.

Dit is één van de zaken die we gaan onderzoeken. In de praktijk blijkt vaak dat er een plek te vinden is maar dat dit wel wat denkwerk vraagt en soms wat extra aanpassingen binnen of buiten de woning. Een aandachtspunt is dat de overstap voor iedereen te maken is, ook voor mensen die minder goed in staat zijn om dat soort aanpassingen zelf uit te voeren of te laten uitvoeren.

Het begint een patroon te worden na 5 vragen, maar dit is dus één van de zaken die we gaan onderzoeken. Uit onderzoek in andere buurten blijkt dat in veel - maar niet alle - gevallen een aardgasvrije oplossing betaalbaar kan zijn op dit moment. Dat hangt sterk af van de uiteindelijke technische oplossing die gekozen wordt voor de buurt, in combinatie met de kenmerken van de woning en de financiële situatie van de bewoner. Te denken valt aan een combinatie van maatregelen die zich terugverdienen vanuit lagere energiekosten (een warmtepomp heeft vrijwel altijd lagere maandlasten dan een cv-ketel), subsidies zoals de landelijke ISDE-subsidie, een hogere woningwaarde (bij een hoger energielabel kan de koper aanzienlijk meer hypotheek krijgen) en (soms renteloze) leningen zoals de energiebespaarlening van het nationaal warmtefonds. We werken aan een online tool waarmee je over enkele maanden op hoofdlijnen kunt berekenen wat de betaalbaarheid is (voor grondgebonden koopwoningen). Aandachtspunt is dat de toekomst zich moeilijk laat voorspellen: wat nu betaalbaar is kan over een paar jaar dat niet zijn, en andersom. We proberen daar samen meer inzicht in te krijgen.

Meer informatie over subsidies om de eigen woning nu al aan te pakken lees je op de pagina Financiering.

Op dit moment (april 2025) is het aardgasvrij worden nog geen juridisch afdwingbare verplichting. Wet- en regelgeving hiervoor is deels al wel vastgesteld (ingaand per 1 januari 2026) en deels nog in ontwikkeling. Ga naar www.nplw.nl/wet-en-regelgeving (Verwijst naar een externe website) voor de actuele stand van zaken.

De verwachting is dat gemeenten de bevoegdheid krijgen om (als aan een aantal voorwaarden voldaan is) de levering van aardgas in een gebied stop te kunnen zetten, binnen een redelijke termijn. De gemeente kan deze bevoegdheid inzetten, bijvoorbeeld als dat bijdraagt aan een beter betaalbare oplossing voor iedereen. Naar verwachting wordt vanaf 1 januari 2050 de levering van aardgas stopgezet, op basis van landelijke wet- en regelgeving . Dit is echter nog niet vastgelegd.

Onderzoek hiernaar is onderdeel van het plan dat we maken (Zie vraag 1). Een betrouwbare energievoorziening is één van de uitgangspunten van het plan. De netbeheerder gaat binnenkort alvast aan de slag om het elektriciteitsnet in de buurt toekomstbestendig te maken. Slim gebruiken van energie blijft ook dan belangrijk, omdat ook het ‘bovenliggende’(hoogspannings-) net aangepast moet worden. Een ander aandachtspunt is dat een vorm van energieopslag wenselijk kan zijn. Juist de warmtevoorziening van gebouwen biedt kansen om dat slim en energiezuinig op te lossen. We werken dit aspect samen verder uit.

Als gemeente vragen we in deze fase vooral of je mee wilt doen en mee wilt denken hoe we dit op een goede manier voor elkaar gaan krijgen. Als het plan klaar is kunnen we beter zeggen wat dit voor jou betekent. Uiteindelijk gaan we voor een buurt met een duurzame, betrouwbare en betaalbare manier van verwarmen en koken.

Er zijn enkele initiatieven voor duurzaamheid. Lees bijvoorbeeld het inspiratieverhaal van Gerben: Gerben organiseert buurtactie voor isolatieglas

Het maken van het plan is een samenwerking tussen gemeente en buurt. Het kan zijn dat het samen maken van het plan leidt tot goede ideeën om samen acties te organiseren. Het Energieloket Veenendaal van regionale energiecoöperatie Energie Samen Foodvalley kan dit soort initiatieven tot op zekere hoogte ondersteunen. Jouw ideeën hierover zijn erg welkom! Deel ze met de gemeente en neem deel aan de workshops de komende tijd!

Het Energieloket Veenendaal en het Trefpunt Duurzaam geven onafhankelijke informatie en ondersteunen bewoners bij het verduurzamen van de woning. Lees hier meer over op de pagina Advies.

Zie ook vraag 8 over regelgeving. Als gemeente hebben we de opdracht gekregen om voor alle gebouwen plannen te maken zodat in 2050 heel Veenendaal – en heel Nederland/Europa aardgasvrij is. Dat is voor ons het uitgangspunt om het plan te maken. Je kunt meepraten en meedenken de komende tijd om jouw bezwaren kenbaar te maken. We horen graag waarom je niet wilt dat Petenbos aardgasvrij wordt – wat zit er achter jouw zorgen? Misschien kan dat helpen om het plan slimmer/beter te maken. Ten slotte komen de plannen ook nog ter inzage te liggen. Je kunt dan een formele reactie achterlaten. Stel dat de einddatum voor het aardgas 2050 wordt, dan kan het zijn dat dit geregeld wordt door landelijke wetgeving (dit is nog in ontwikkeling). Er is op dit gebied nog veel onzeker en we zijn nog lang niet zover dat levering van aardsgas aan woningen in Petenbos stopgezet gaat worden. We willen immers een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar alternatief voor aardgas voor iedereen.

Duurzaamheid is een breed begrip. Één ding is duidelijk: aardgas verbranden, wat we uit de bodem halen en wat opraakt, is niet duurzaam. Daarnaast heeft aardgas andere nadelen: verbranden van aardgas levert een bijdrage aan schadelijke klimaatverandering wereldwijd, met grote gevolgen van dien. Daarnaast kan aardgaswinning voor aardbevingen zorgen (zoals in Groningen) en maakt het ons afhankelijk van energieleveranciers uit het buitenland. Om te bepalen of aardgasvrij beter is, zullen we moeten kijken naar de alternatieven. Zijn die echt zoveel beter? Ook dat gaan we bij het opstellen van het plan verder onderzoeken.

Zoals ook aangegeven bij vraag 9 is het verstandig om na te denken over de rol van energieopslag. Hoe dat eruit ziet hangt mede af van de technieken voor vervanging van aardgas die worden toegepast.

We denken van niet. Waterstof is nog erg weinig beschikbaar. Er is ook nog geen zicht op een termijn waarbinnen Veenendaal wordt aangesloten op een landelijk waterstofnet. Zelfs al zou het beter beschikbaar zijn, dan nog is de toepassing voor verwarming van relatief goed geïsoleerde woningen (zoals in Petenbos) eigenlijk de minst voor de hand liggende toepassing. Gebruik in de industrie, zwaar transport en eventueel oude gemengde stadswijken met slecht geïsoleerde woningen ligt meer voor de hand. Waterstof duurzaam produceren kost daarnaast veel energie en waterstof is duur in gebruik in vergelijking met aardgas. Ga voor meer informatie naar www.nplw.nl/hybride-warmtepomp(Verwijst naar een externe website). 

We denken niet dat er een groot warmtenet komt in het Petenbos. Uit eerder onderzoek is gebleken dat dit niet voor de hand ligt. Een groot warmtenet vraagt om veel woningen dicht bij elkaar en bij voorkeur veel woningen die ineens aansluiten. Dat is in Petenbos moeilijk te realiseren. Één of meerdere kleine warmtenetten lijkt eerder haalbaar. In het verdere onderzoek gaan we dit uitzoeken.

De gemeente heeft in 2020 en 2021 al eerder onderzoek gedaan in Petenbos (zie ook vraag 3). De conclusie was toen dat er voor Petenbos (en enkele andere buurten) de komende jaren een plan gemaakt zou worden. Dat gaan we dus nu doen. We bekijken daarbij ook of de inschatting welke techniek het beste past bij deze buurt nog steeds klopt.

Door enquêtes in te vullen, bijeenkomsten zoals de ‘markt’ bij te wonen en de workshops te bezoeken kan je meedoen en meedenken.

Het kan zijn dat er voor meerdere technieken gekozen wordt. Het gaat erom dat er een plan komt dat goed past bij de buurt, goed uitvoerbaar is en dat zorgt voor een duurzame, betrouwbare en betaalbare warmtevoorziening in de toekomst.

De meeste woningen in Petenbos zijn vanaf de bouw redelijk goed geïsoleerd. Soms kan het handig zijn om de woning extra te isoleren. Dat kan energiekosten verlagen, zorgen voor meer gemak en jouw woning beter voorbereiden op een andere manier van verwarmen (bijvoorbeeld door vloerisolatie te combineren met vloerverwarming) Het energieloket kan u hier verder in adviseren.

Als je een individuele warmteoplossing zoals een warmtepomp een goede oplossing vindt voor jouw woning, dan hoef je het plan van de gemeente niet af te wachten. Met een aardgasvrije woning ben je helemaal klaar voor de toekomst. Twijfel je of dit voor jouw situatie een goede keuze is? Dan kun je hierover in gesprek met het energieloket.Het is dan misschien verstandiger om het definitieve plan af te wachten. Mogelijk biedt dit uiteindelijk een goede oplossing. 

Dit is één van de vragen die we in het plan verder gaan uitzoeken. Het energieloket kan je helpen om nu, voor jouw eigen situatie, een keuze te maken. Een verhuizing of een verbouwing kan een geschikt moment zijn.

We gaan eerst onderzoeken wat de beste oplossingen zijn voor de buurt en hoe we die kunnen uitvoeren. Collectieve inkoop kan onderdeel uitmaken van de aanpak. Samen inkopen kan de kosten verlagen, maar naar verwachting is dit effect klein. Een pluspunt van collectieve inkoop zou ook kunnen zitten in kwaliteitsaspecten, zoals gestandaardiseerde installatie/plaatsing, uniforme kwaliteit, onafhankelijk advies, netbewuste installatie, enzovoort. 

Uiterlijk in 2050 is Veenendaal (en heel Nederland) aardgasvrij. Wanneer voor Petenbos gekozen wordt voor ‘individuele warmteoplossingen’ is 2050 de einddatum (zie vraag 2). Het is dan prima mogelijk om nu een hybride warmtepomp te kopen. En later over te stappen op een volledig aardgasvrije oplossing. Een hybride warmtepomp gaat ongeveer 15 jaar mee. Kiest je hier nu voor (in 2025), dan zullen naar verwachting bij de vernieuwing van de hybride warmtepomp in 2040 extra maatregelen genomen moeten worden om helemaal aardgasvrij te worden.  Het is verstandig om na te gaan (bijvoorbeeld bijhet energieloket) of een hybride warmtepomp voor jou interessant is en of je deze terugverdient binnen 15 jaar.